Osiedle Zacisze – Zalesie – Szczytniki

Lokalizacja Zacisze-Zalesie-Szczytniki (wraz z sąsiednim Sępolnem i Biskupinem tworzące tzw. Wielką Wyspę) to jedno z najbardziej prestiżowych, zielonych i unikalnych pod względem urbanistycznym osiedli Wrocławia (w dawnej dzielnicy Śródmieście). Położone we wschodniej części miasta, otoczone jest z trzech stron korytami Odry i Kanału Powodziowego. Architektura osiedla to unikalny miks luksusowych, przedwojennych willi (Zalesie, Zacisze), modernistycznych założeń urbanistycznych oraz spektakularnych obiektów rekreacyjno-kulturowych (Szczytniki). Na terenie osiedla znajdują się m.in. Park Szczytnicki (najstarszy i największy park w mieście), Hala Stulecia (wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO), Ogród Zoologiczny, Pergola z Fontanną Multimedialną, Ogród Japoński oraz kompleksy sportowe Akademii Wychowania Fizycznego i Stadionu Olimpijskiego. Graniczy z Biskupinem-Sępolnem, Placem Grunwaldzkim, a przez rzekę i kanały z Karłowicami-Różanką, Kowalami oraz Swojczycami.

Krótki zarys historyczny Najstarszy rodowód mają Szczytniki (Stitnic), wzmiankowane już w 1204 roku. Nazwa osady miała charakter służebny – zamieszkiwali ją rzemieślnicy wytwarzający tarcze (szczyty) dla książęcego grodu. Z kolei Zalesie (Leerbeutel) i Zacisze (Wilhelmsruh) rozwijały się znacznie później, jako podmiejskie majątki, folwarki i tereny rekreacyjne dla zamożnych wrocławian. Szczytniki zostały włączone w granice Wrocławia w 1868 roku, natomiast Zalesie i Zacisze w 1904 roku.

Kluczowy dla rozwoju osiedla okazał się przełom XIX i XX wieku. W 1913 roku, z okazji stulecia wystąpienia króla Fryderyka Wilhelma III do narodu, na terenie Szczytnik zorganizowano Wystawę Stulecia. To wtedy wzniesiono genialne dzieło Maxa Berga – Halę Stulecia – będącą kamieniem milowym w historii światowej architektury żelbetowej. W tym samym czasie sąsiednie Zalesie i Zacisze zaczęły przekształcać się w ekskluzywne dzielnice willowe, projektowane w myśl idei miasta-ogrodu przez wybitnych architektów tamtej epoki. Powstały tam wspaniałe rezydencje w stylach od historyzmu po wczesny modernizm, zatopione w starodrzewie i ogrodach. Dzielnica szczęśliwie niemal całkowicie uniknęła zniszczeń podczas oblężenia Festung Breslau w 1945 roku, dzięki czemu do dziś zachowała swój elitarny, nienaruszony, przedwojenny klimat i architektoniczny luksus.