Osiedle Psie Pole – Zawidawie

Lokalizacja Psie Pole-Zawidawie to jedno z największych terytorialnie osiedli administracyjnych Wrocławia, położone w północno-wschodniej części miasta (w strukturach dawnej dzielnicy Psie Pole). Obejmuje ono historyczne, dawne miasteczko Psie Pole (z charakterystycznym rynkiem – dzisiejszym placem Fleszara-Muszyńskiego) oraz rozległe, zielone tereny mieszkaniowe o nazwie Zawidawie, w skład których wchodzą m.in. Zakrzów, Zgorzelisko i Syców. Krajobraz urbanistyczny osiedla jest bardzo zróżnicowany – od zabytkowej, niskiej zabudowy dawnego miasteczka, przez bloki z wielkiej płyty, współczesne duże osiedla deweloperskie, aż po nowoczesne strefy przemysłowo-logistyczne (m.in. zakłady Whirlpool czy UTC Aerospace Systems). Osiedle graniczy z Pawłowicami, Sołtysowicami, Kowalami, a od wschodu i północy bezpośrednio z podwrocławskimi gminami Długołęka i Czernica.

Krótki zarys historyczny Psie Pole ma unikalną tożsamość, ponieważ przez stulecia rozwijało się jako całkowicie niezależne od Wrocławia miasto. Według legendy kronikarza Wincentego Kadłubka, nazwa miejsca wiąże się z wielką bitwą z 1109 roku, w której wojska Bolesława Krzywoustego miały rozgromić armię cesarza Henryka V, a poległych najeźdźców miały rozszarpać dzikie psy (współcześni historycy podchodzą jednak do opisu tej bitwy sceptycznie, a sama nazwa najpewniej pochodzi od słowa oznaczającego mało żyzną, „psią” ziemię). Jako osada targowa Psie Pole (Hundsfeld) otrzymało prawa miejskie przed 1422 rokiem i przez stulecia słynęło z jarmarków oraz rzemiosła. Ponieważ leżało na strategicznym szlaku w kierunku Warszawy i Wielkopolski, było ważnym punktem handlowym.

Z kolei sąsiedni Zakrzów (część dzisiejszego Zawidawia) wzmiankowany był już w 1302 roku. Psie Pole utraciło samodzielność i zostało oficjalnie włączone w granice administracyjne Wrocławia w 1928 roku.

W czasie II wojny światowej rejon ten nie doznał tak ogromnych zniszczeń jak centrum miasta, dzięki czemu przetrwał zabytkowy układ urbanistyczny tutejszego rynku oraz m.in. gotycki kościół św. Jakuba i Krzysztofa. W czasach PRL zadecydowano o silnej industrializacji tej części Wrocławia – powstały tu m.in. potężne Zakłady Metalowe „Dezmet” (późniejszy „Polar”, produkujący kultowe lodówki i pralki). Na przełomie XX i XXI wieku dawne rolniczo-przemysłowe tereny Zakrzowa i Zgorzeliska zaczęły intensywnie przekształcać się w wielkie sypialnie Wrocławia, a samo historyczne centrum Psiego Pola przeszło w latach 2012–2013 generalną rewitalizację, zamieniając dawny, zatłoczony trakt samochodowy w elegancki deptak miejski.